Viêm khớp nhiễm khuẩn là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và biện pháp điều trị

Bac si do minh tuan
BS. Đỗ Minh Tuấn
đã đăng
23/11/2020

Viêm khớp nhiễm khuẩn (viêm khớp nhiễm trùng) là bệnh lý gây nhiều biến chứng nguy hiểm cho hông, vai và một số khớp khác trên cơ thể. Nếu tình trạng nhiễm trùng nặng hơn có thể phá hủy sụn khớp, khiến người bệnh đối mặt với nhiều vấn đề xương khớp nghiêm trọng. Chính vì thế, việc phát hiện sớm và điều trị bệnh kịp thời là vô cùng cần thiết.

Viêm khớp nhiễm khuẩn là gì?

Viêm khớp nhiễm khuẩn là tình trạng các khớp bị vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng, làm các khớp sưng tấy, đau nhức. Bệnh lý này ít khi xuất hiện ở nhiều khớp cùng lúc, thường chỉ “làm phiền” cục bộ ở một bộ phận khớp nào đó trên cơ thể. 

Tình trạng viêm khớp nhiễm trùng có thể xảy ra do vi trùng trong máu hoặc do chấn thương trực tiếp “mở đường” cho vi khuẩn xâm nhập vào khớp. Các khớp dễ bị nhiễm khuẩn là: Khớp mắt cá chân, khớp gối, khớp hông, khớp cổ tay, khớp khuỷu tay, khớp vai.

Tìm hiểu về tình trạng viêm khớp nhiễm khuẩn
Tìm hiểu về tình trạng viêm khớp nhiễm khuẩn

Theo các bác sĩ chuyên khoa xương khớp, viêm khớp nhiễm trùng có thể gây tổn thương và phá hủy sụn khớp, khiến người bệnh mất đi chức năng vận động. Trong một số trường hợp, vi khuẩn từ vùng khớp nhiễm trùng có thể lây lan ra xung quanh rồi gây viêm, khiến người bệnh không thể đi lại. Nguy hiểm hơn, chúng xâm nhập vào gan, thận,... rồi sinh ra áp xe, viêm nhiễm trầm trọng.

Các báo cáo y tế của WHO cho thấy, viêm khớp nhiễm trùng có thể xuất hiện ở bất cứ ai. Trong đó, nhóm đối tượng có nguy cơ cao gồm:

  • Người cao tuổi: Theo tuổi tác, các khớp của người lớn tuổi dần lão hóa và dễ bị tổn thương. Khi có các yếu tố như vi trùng, vi khuẩn xâm nhập, khớp xương không thể tự bảo vệ dẫn đến nhiễm khuẩn.
  • Trẻ em: Đây là nhóm đối tượng có hệ miễn dịch, xương khớp chưa thực sự hoàn thiện. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn tấn công và gây ra viêm nhiễm.
  • Những người đang chấn thương: Bệnh nhân bị chấn thương vùng lưng, cổ, đầu dễ bị nhiễm trùng khớp do các vi khuẩn lợi dụng sơ hở và tấn công vào sụn khớp.

Nguyên nhân gây viêm khớp nhiễm trùng

Viêm khớp nhiễm khuẩn luôn là bệnh lý không ai mong muốn. Do có thể xuất hiện ở mọi đối tượng, mọi độ tuổi nên các nguyên nhân gây ra bệnh lý này cũng tương đối đa dạng. Cụ thể như sau:

Do nấm, virus, vi khuẩn

Đây là nguyên nhân gây nhiễm trùng khớp phổ biến nhất. Loại vi khuẩn thường được tìm thấy trong các tế bào khớp nhiễm trùng là Tụ cầu khuẩn (S. aureus). Một số bệnh nhân sau chấn thương còn có thể gặp phải cả vi khuẩn gram dương và gram âm, điều này khiến cho tình trạng viêm nhiễm càng thêm trầm trọng hơn.

Do lậu cầu khuẩn (N. gonorrhoeae)

Thống kê của WHO cho thấy, có tới hơn ¾ số bệnh nhân trẻ tuổi bị viêm khớp nhiễm khuẩn do lậu cầu khuẩn gây nên. Trong đó, việc quan hệ tình dục bừa bãi, thiếu chung thủy và không sử dụng biện pháp an toàn chính là điều kiện cho lậu cầu xâm nhập, gây bệnh. Đây cũng là lý do mà càng có nhiều người trẻ bị viêm khớp nhiễm trùng mặc dù xương khớp chưa có dấu hiệu lão hóa.

Khuẩn lậu cầu có thể xâm nhập và khiến khớp nhiễm khuẩn
Khuẩn lậu cầu có thể xâm nhập và khiến khớp nhiễm khuẩn

Do nhiễm khuẩn thứ cấp

Một số trường hợp bệnh nhân ban đầu chỉ bị nhiễm khuẩn ở đường hô hấp, đường tiết niệu... nhưng sau đó vi khuẩn đi theo đường máu vào khớp rồi gây bệnh. Tuy hiếm gặp nhưng tình trạng này có thể gây ra nhiều biến chứng trầm trọng cho người bệnh.

Vết thương sâu

Trường hợp bệnh nhân bị thương nặng (động vật cắn, vết đâm, vết cắt). Vết thương ăn sâu trực tiếp vào khớp tạo điều kiện cho vi trùng xâm nhập và gây bệnh. Hiện tượng này thường xảy ra khi người bệnh có vết thương nghiêm trọng nhưng lơ là chủ quan không thăm khám. Khi phát hiện bệnh đã ở giai đoạn muộn, việc chữa trị gặp nhiều khó khăn và gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe.

Biến chứng sau phẫu thuật

Bên cạnh các nguyên nhân trên, biến chứng sau phẫu thuật cũng có thể khiến khớp bị nhiễm trùng. Cụ thể, nếu quá trình phẫu thuật không đảm bảo được nguyên tắc vô khuẩn, dụng cụ không được đem đi vô trùng trước khi sử dụng có thể gây nhiễm khuẩn trực tiếp cho một bộ phận xương khớp.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng liệt kê một số yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm trùng khớp như:

  • Người mắc bệnh mãn tính: Viêm xương khớp, viêm khớp dạng thấp, bệnh gout,... là những bệnh mãn tính làm tăng nguy cơ viêm khớp nhiễm khuẩn.
  • Tác dụng phụ của thuốc trị viêm khớp dạng thấp: Những người vốn đã bị viêm khớp dạng thấp và đang dùng thuốc có nguy cơ cao bị nhiễm trùng khớp do thành phần của các loại thuốc thường gây ức chế miễn dịch. Bên cạnh đó, việc chẩn đoán viêm khớp nhiễm khuẩn ở những bệnh nhân này sẽ khá khó khăn vì các biểu hiện dễ gây nhầm lẫn.
  • Da mỏng: Những người có làn da mỏng, da dữ khó lành vết thương rất dễ bị vi khuẩn xâm nhập gây nên tình trạng nhiễm trùng. Do vậy, những bệnh nhân da mỏng khi tiêm thuốc cũng rất dễ bị nhiễm trùng tại nơi tiêm.
  • Miễn dịch kém: Các đối tượng có sức đề kháng kém có nguy cơ bị viêm khớp nhiễm khuẩn cao hơn những người bình thường. Những đối tượng này thường bao gồm cả người bị bệnh tiểu đường, bệnh gan, các bệnh nhân đang sử dụng thuốc có tác dụng ức chế miễn dịch.
Nếu bệnh nhân bị ức chế miễn dịch, nguy cơ nhiễm trùng khớp là rất cao
Nếu bệnh nhân bị ức chế miễn dịch, nguy cơ nhiễm trùng khớp là rất cao

Triệu chứng thường gặp của viêm khớp nhiễm khuẩn

Tình trạng viêm khớp nhiễm trùng gây đau đớn, sưng tấy ở vùng khớp tổn thương. Tùy theo mức độ nặng hay nhẹ mà bệnh lý này có thể gây ra những triệu chứng khác nhau ở người bệnh. Bao gồm:

  • Sốt cao, vùng khớp nhiễm trùng tấy đỏ, sờ vào thấy ấm nóng quanh khu vực khớp nhiễm trùng.
  • Khu vực khớp bị tổn thương đau nhức, biểu hiện rõ ràng hơn mỗi lần di chuyển.
  • Mệt mỏi khó chịu, nhịp tim đập nhanh bất thường.
  • Ăn uống không ngon miệng.

Riêng trong trường hợp bệnh nhân đã sử dụng một số loại thuốc giảm đau - hạ sốt thì các cơn đau có thể thuyên giảm khiến người bệnh lầm tưởng đã khỏi bệnh. 

Viêm khớp nhiễm trùng có thể gây sốt nhẹ, nóng ấm vùng khớp tổn thương
Viêm khớp nhiễm trùng có thể gây sốt nhẹ, nóng ấm vùng khớp tổn thương

Ngoài các triệu chứng cơ bản trên, tùy thuộc vào từng đối tượng mắc bệnh mà viêm khớp nhiễm khuẩn có thể gây ra các dấu hiệu như:

  • Người lớn: Đau nhức tấy đỏ ở khu vực khớp tay, chân và đầu gối. 
  • Trẻ em: Đau khớp hông, khi chuyển động, xoay hông cảm thấy đau nhức rõ rệt.
  • Một số trường hợp khác: Vùng lưng, cổ và đầu bị đau đớn và ảnh hưởng nghiêm trọng.

Những dấu hiệu của bệnh lý này rất dễ bị nhầm lẫn. Vì vậy, khi nhận thấy những bất thường, cơ thể ớn lạnh, sốt cao người bệnh nên chủ động tìm gặp bác sĩ. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp ngăn chặn viêm nhiễm, ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm của bệnh.

Bệnh viêm khớp nhiễm khuẩn có nguy hiểm không?

Theo các chuyên gia, viêm khớp nhiễm trùng là bệnh nguy hiểm. Nếu bệnh không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể gây thoái hóa khớp, tổn thương vĩnh viễn và không thể phục hồi.

Nhiều thống kê y tế đã chỉ ra, viêm khớp nhiễm khuẩn có thể tiềm tàng nhiều biến chứng nguy hiểm như:

  • Viêm xương khớp, gây đau nhức, khó vận động, thậm chí không thể vận động.
  • Nhiễm trùng khớp, tổn thương sụn khớp.
  • Biến dạng khớp, hạn chế chức năng vận động của người bệnh.

Phương pháp chẩn đoán viêm khớp nhiễm khuẩn

Khi đến bệnh viện kiểm tra, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám cận lâm sàng thông qua các câu hỏi tiền sử bệnh lý. Sau đó, các bước thăm khám lâm sàng sẽ được tiến hành thông qua thăm khám các khớp bằng việc sờ, nắn. Để xác định chính xác vị trí, mức độ tổn thương bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân làm các xét nghiệm sau:

  • Xét nghiệm dịch khớp: Dịch khớp được chọc và hút ra để lấy mẫu xét nghiệm. Nếu phát hiện dịch khớp có mủ, màu sắc không còn trong chứng tỏ đã bị nhiễm trùng. Một số trường hợp trong dịch khớp của bệnh nhân còn tìm thấy vi khuẩn, điều này giúp xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh.
  • Xét nghiệm máu: Bệnh nhân được lấy máu và đem đi nuôi cấy vi khuẩn. Điều này giúp xác định chính xác loại vi khuẩn gây bệnh cũng như khẳng định được mức độ nghiêm trọng của bệnh.
  • Chụp X-Quang: Nhằm chẩn đoán các vấn đề xương khớp. Thông qua hình ảnh chụp chiếu, bác sĩ có thể đánh giá được mức độ tổn thương của khớp cũng như các vùng xương bị ảnh hưởng.
Xét nghiệm máu giúp kiểm tra vi khuẩn gây nhiễm trùng khớp
Xét nghiệm máu giúp kiểm tra vi khuẩn gây nhiễm trùng khớp

Bác sĩ sẽ kết luận bệnh nhân bị viêm khớp nhiễm khuẩn nếu kết quả thăm khám được ghi chép như sau:

  • Xét nghiệm vi khuẩn trong máu/dịch khớp: Dương tính.
  • Hình ảnh chụp X-Quang: Khẳng định viêm khớp.

Phương pháp điều trị viêm khớp nhiễm khuẩn hiệu quả

Viêm khớp nhiễm trùng là bệnh lý nguy hiểm, tồn tại nhiều biến chứng nghiêm trọng cho xương khớp. Vì vậy, việc phát hiện sớm và có biện pháp can thiệp phù hợp là vô cùng cần thiết. Tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, mức độ nghiêm trọng của bệnh, mỗi người có thể tham khảo một số phương pháp điều trị như dưới đây.

Trị viêm khớp nhiễm trùng bằng mẹo dân gian

Trong dân gian vốn đã lưu truyền nhiều kinh nghiệm chữa bệnh xương khớp quý báu. Những bài thuốc này không những được đánh giá cao về hiệu quả mà còn giúp tiết kiệm đáng kể chi phí. Dưới đây là một vài mẹo dân gian hiệu nghiệm: 

  • Quả đu đủ: Chuẩn bị 1 quả đu đủ xanh và 30g mễ nhân. Sau đó đem đu đủ rửa sạch, thái nhỏ rồi nấu cùng mễ nhân đến khi sôi thì thêm vào 1 thìa đường, khuấy đều. Dùng canh đu đủ mễ nhân khi còn ấm để cải thiện tình trạng xương khớp.
  • Lá lốt: Đun sôi 1 nắm lá lốt với 300ml trong vòng 30 phút. Sau đó chắt hỗn hợp nước ra bát và dùng hết, có thể lọc bỏ riêng phần bã nếu không thích. Lưu ý, những mẹ bầu đang cho con bú không nên dùng lá lốt chữa viêm khớp nhiễm khuẩn vì có thể gây mất sữa.
Dân gian lưu truyền nhiều bài thuốc chữa viêm khớp hiệu nghiệm
Dân gian lưu truyền nhiều bài thuốc chữa viêm khớp hiệu nghiệm

Điều trị viêm khớp nhiễm trùng theo Tây y

Cùng với sự phát triển của y học hiện đại, các phương pháp điều trị viêm khớp nhiễm khuẩn ngày càng đa dạng, đáp ứng được nhu cầu của đông đảo bệnh  nhân. Mặt khác, phương pháp này có ưu điểm là phát huy hiệu quả nhanh chóng, giảm ngay triệu chứng đau đớn ở bệnh nhân.

Dùng thuốc kháng sinh điều trị nội khoa

Sau khi phát hiện các vi khuẩn trong dịch khớp, máu của bệnh nhân, bác sĩ sẽ chỉ định loại thuốc kháng sinh phù hợp. Tương ứng với mỗi loại vi khuẩn gây bệnh sẽ có loại kháng sinh đặc hiệu tương ứng.

Phác đồ điều trị viêm khớp nhiễm khuẩn thường kết hợp nhiều loại kháng sinh khác nhau. Trong đó, chủ yếu là các loại thuốc uống, ít nhất một loại tiêm tĩnh mạch. Cụ thể:

  • Nhiễm khuẩn do tụ cầu vàng: Kháng sinh oxacillin, clindamycin…
  • Nhiễm khuẩn do phế cầu: Thuốc penicillin.
  • Nhiễm khuẩn do lậu cầu: Kháng sinh ciprofloxacin hoặc penicillin.

Thời gian dùng kháng sinh thường kéo dài trong khoảng 2-6 tuần. Một số trường hợp có thể kéo dài hơn nếu như tình trạng viêm nhiễm ở mức độ nghiêm trọng.

Người bệnh có thể phải dùng kháng sinh lâu dài nếu viêm nhiễm nặng
Người bệnh có thể phải dùng kháng sinh lâu dài nếu viêm nhiễm nặng

Dẫn lưu dịch khớp

Để nhanh chóng loại bỏ vi khuẩn trong khớp, bác sĩ sẽ chỉ định dẫn lưu dịch khớp. Biện pháp này vừa giúp loại bỏ căn nguyên gây bệnh, vừa giúp giảm bớt đau đớn cho bệnh nhân. 

Ngoài ra, các bệnh nhân bị dịch mủ ở khớp cũng đều được dẫn lưu dịch khớp. Trong trường hợp dẫn lưu thất bại, bệnh nhân có thể phải nội soi để hút mủ.

Phẫu thuật

Khi các biện pháp điều trị nội khoa hay dẫn lưu dịch khớp không đáp ứng, người bệnh có thể phải phẫu thuật để điều trị viêm khớp nhiễm khuẩn. Can thiệp ngoại khoa này có mục đích là loại bỏ khớp, thay thế bằng khớp nhân tạo.

Sử dụng thuốc Đông y trị viêm khớp nhiễm trùng

Các thầy thuốc Đông y đã nghiên cứu nhiều bài thuốc chữa bệnh xương khớp đem lại hiệu quả cao, trong đó có bệnh viêm khớp nhiễm khuẩn. Cơ chế tác động của các bài thuốc này là giảm đau, tăng cường lưu thông khí huyết, kích thích sản sinh dịch khớp,... Người bệnh có thể tham khảo:

  • Bài thuốc số 1: 10g mỗi vị phòng phong, tần giao; 12g mỗi vị hoàng cầm, quế chi, đương quy; 6g mỗi vị cát căn, cam thảo; 4g sinh khương. Đem các vị thuốc sắc trong 30 phút chắt lấy nước uống. Bệnh nhân có thai không nên dùng bài thuốc này do quế chi có thể gây sảy thai.
  • Bài thuốc số 2: 12g mỗi vị ngưu tất, tri mẫu; 10g mỗi vị quế chi, cẩu tích, độc hoạt; 8g mỗi vị đỗ trọng, hy thiêm; 6g phòng phong, 16g đương quy. Đun các dược liệu cùng 400ml nước đến khi còn 200ml, chia lượng nước thành 2-3 phần và dùng hết trong ngày.
Các loại thuốc Đông y được đánh giá cao
Các loại thuốc Đông y được đánh giá cao

Bị viêm khớp nhiễm khuẩn nên ăn gì, kiêng gì?

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe bệnh nhân viêm khớp nhiễm khuẩn. Chính vì vậy, để quá trình điều trị mang lại hiệu quả tích cực, người bệnh nên chủ động ăn uống khoa học, tránh xa những thực phẩm gây hại. Dưới đây là hướng dẫn cụ thể từ các bác sĩ chuyên khoa xương khớp:

Nhóm thực phẩm nên tăng cường

Bệnh nhân viêm khớp nhiễm khuẩn nên bổ sung các thực phẩm có lợi như:

  • Các loại cá giàu chất béo: Cá hồi, cá thu, cá mòi,... là những loại cá giàu Omega-3. Từ đó giúp kháng viêm, làm giảm các triệu chứng đau nhức của bệnh viêm khớp.
  • Quả óc chó: Là thực phẩm giàu chất xơ, các nguyên tố vi lượng… đây đều là những thành phần giúp chống lại tình trạng viêm khớp, cải thiện các cơn đau nhức một cách hiệu quả. 
  • Tỏi: Giàu hoạt chất kháng sinh allicin, nhờ vậy mà bệnh nhân chống chọi là hiện tượng nhiễm trùng, viêm khớp, hạn chế gây hại cho sức khỏe.
  • Các loại rau giàu chất oxy hóa: Có tác dụng bảo vệ sụn khớp, ức chế hoạt động của các gốc tự do gây hại cho xương khớp. Chúng gồm: Súp lơ xanh, rau bina,...

Nhóm thực phẩm nên TRÁNH XA

Bên cạnh những thực phẩm nên tăng cường, bệnh nhân cũng cần tránh xa các thực phẩm sau:

  • Thịt đỏ: Làm mất lượng lớn canxi trong xương. Đồng thời, các loại protein có trong thịt đỏ còn có thể tấn công khớp, khiến tình trạng viêm nhiễm thêm trầm trọng.
  • Muối, đồ ăn mặn: Đây là gia vị tối kỵ cho người bị viêm khớp, bởi chúng khiến tổn thương khớp lâu lành, làm tăng nguy cơ loãng xương và nhiều vấn đề khác.
  • Đồ ăn ngọt: Thừa cân, béo phì do ăn nhiều đồ ngọt sẽ gây áp lực lên xương khớp, cản trở khả năng phục hồi của các khớp bị nhiễm trùng.
  • Đồ uống có ga, rượu bia: Làm xương giòn, dễ bị tổn thương, dễ gãy.
  • Một số thực phẩm khác: Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, xúc xích, dăm bông,... bởi đây là những thực phẩm có thể làm phát sinh các chất gây viêm trong cơ thể.
Chế độ ăn uống khoa học sẽ giúp xương khớp nhanh hồi phục
Chế độ ăn uống khoa học sẽ giúp xương khớp nhanh hồi phục

Biện pháp phòng tránh viêm khớp nhiễm khuẩn

Các thói quen xấu chính làm tăng nguy cơ mắc viêm khớp nhiễm trùng. Do vậy, để phòng tránh bệnh lý này, trước hết mỗi người cần thay đổi thói quen ăn uống, sinh hoạt:

  • Không thức khuya, căng thẳng kéo dài.
  • Không làm việc nặng nhọc, bê vác đồ quá sức vì điều này có thể khiến xương khớp quá tải, gây ra các biến chứng.
  • Tích cực tham gia vận động thể dục thể thao, nâng cao sức khỏe xương khớp.
  • Ăn uống khoa học, lành mạnh, tăng cường rau xanh trong mỗi bữa ăn.
  • Nếu có vết thương hở cần xử lý ngay, tránh để lâu gây viêm nhiễm và tổn thương xương khớp.

Viêm khớp nhiễm khuẩn là bệnh lý nguy hiểm, có thể gây nhiều biến chứng không mong muốn. Do vậy, nếu phát hiện các triệu chứng của bệnh, mỗi người nên chủ động thăm khám để có biện pháp can thiệp, tránh những biến chứng không mong muốn.

Theo: Chuyenkhoaxuongkhop