Hội chứng đuôi ngựa là gì? Nguyên nhân, chẩn đoán và biện pháp điều trị

Bac si do minh tuan
BS. Đỗ Minh Tuấn
đã đăng
17/6/2021

Hội chứng đuôi ngựa thường gây ra các cơn đau ở vùng thắt lưng, bệnh ảnh hưởng tới cuộc sống sinh hoạt của hàng triệu người mỗi năm. Tuy là bệnh lý xương khớp nguy hiểm nhưng rất ít bệnh nhân được phát hiện sớm ngay cả khi các triệu chứng của bệnh đã trở nên nghiêm trọng.

ĐỪNG BỎ LỠ: HÀNG NGHÌN bệnh nhân RỈ TAI nhau phương pháp điều trị xương khớp ĐỘC QUYỀN chỉ có tại Quân Dân 102

Tìm hiểu về hội chứng đuôi ngựa

Hội chứng đuôi ngựa là gì?

Hội chứng đuôi ngựa tiếng Anh là Cauda equina syndrome (CES) còn được gọi là hội chứng chùm đuôi ngựa. Đây là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ tình trạng các bó rễ dây thần kinh đuôi ngựa (nằm ở cuối tủy sống của cột sống thắt lưng) bị chèn ép gây đau đớn cho bệnh nhân.

Tuy là tình trạng y tế hiếm gặp nhưng CES vô cùng nguy hiểm, bệnh nhân cần được phẫu thuật khẩn cấp để tránh gây thương tổn, mất kiểm soát tiểu tiện, thậm chí là liệt chân vĩnh viễn. Theo các chuyên gia thần kinh - xương khớp, hội chứng đuôi ngựa bệnh học thường xuất hiện nhanh chóng với hàng loạt các triệu chứng ở nhiều cấp độ khác nhau như: Đau thắt lưng, rối loạn cảm giác, rối loạn chức năng vận động....

Không ít báo cáo y tế đã chỉ ra, mỗi năm có tới hàng triệu người gặp phải hội chứng CES. Bệnh có thể xuất hiện ở cả nam và nữ, thường “làm phiền” người già, những người đã từng bị chấn thương liên quan đến các bó dây thần kinh đuôi ngựa.

Nguyên nhân gây hội chứng đuôi ngựa

Các chuyên gia xương khớp cho biết, hội chứng chùm đuôi ngựa có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên. Song chủ yếu là liên quan đến các vấn đề xương khớp người bệnh đang gặp phải, cụ thể như sau:

Thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng

Đây là một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến các dây thần kinh đuôi ngựa bị chèn ép. Bệnh thường xuất hiện ở những người thường xuyên phải lao động nặng nhọc, ngồi sai tư thế (nhiều nhất ở độ tuổi 35-55 tuổi), trong đó đối tượng chủ yếu mắc phải là nam giới.

Thoát vị đĩa đệm có thể trực tiếp gây nên hội chứng CES

Tình trạng xương khớp này thường có diễn biến đột ngột, có khi không gây đau đớn nhưng có những thời điểm lại khiến người bệnh đau dữ dội dây thần kinh tọa. Các triệu chứng này thường chỉ xuất hiện ở một bên (có thể coi là một nửa hội chứng đuôi ngựa).

Hẹp ống sống

Theo các báo cáo y tế, có tới 15% bệnh nhân mắc hội chứng chùm đuôi ngựa bệnh học có liên quan đến tình trạng hẹp ống sống. Kích thước ống sống thắt lưng bình thường là 13-15mm, ở những bệnh nhân có kích thước trước sau nhỏ hơn 13mm được xem là bị hẹp ống sống. Tình trạng này khiến người bệnh bị đau khi đi bộ vài trăm mét, thậm chí khi đứng yên cơn đau cũng có thể xuất hiện.

Nguyên nhân chủ yếu khiến ống sống hẹp là do bẩm sinh, một số trường hợp còn do thoái hóa và thoát vị đĩa đệm, đốt sống bị viêm, hoặc dây chằng vàng quá phát,... Tình trạng này có thể được xử lý bằng các can thiệp ngoại khoa cắt bỏ dây chằng vàng ở ống sống thắt lưng.

U dây thần kinh vùng đuôi ngựa

Trong các căn nguyên gây ra hội chứng chùm đuôi ngựa, u dây thần kinh cũng tương đối phổ biến. Đa số các bệnh nhân bị u dây thần kinh ở vùng đuôi ngựa khi được cắt bỏ khối u đều cho kết quả khả quan, tình trạng đau nhức do hội chứng CES gần như thuyên giảm hoàn toàn.

U dây thần kinh đuôi ngựa cũng có thể gây nên CES

U ống nội tủy vùng đuôi ngựa

U ống nội tủy vùng đuôi ngựa là loại u phổ biến ở nhiều bệnh nhân. Đây là khối u được sinh ra ở vùng cuối cùng của tủy sống. Khi các tổn thương tăng dần, khối u sẽ phát triển lan ra toàn bộ túi vùng thắt lưng, khiến việc xác định vị trí và phẫu thuật cắt bỏ trở nên khó khăn.

Một số nguyên nhân khác

Ngoài những nguyên nhân chủ yếu trên, tuy hiếm gặp nhưng hội chứng CES còn có thể do các yếu tố sau gây nên:

  • Cột sống bị nhiễm trùng.
  • Cột sống hoặc thắt lưng bị chấn thương (do ngã, tai nạn giao thông,…).
  • Các dị tật bẩm sinh, điển hình là dạng động tĩnh mạch cột sống.
  • Hội chứng xuất huyết tủy sống.
  • Biến chứng phát sinh sau phẫu thuật cột sống thắt lưng, thậm chí là gây tê tủy sống.

Dấu hiệu nhận biết hội chứng đuôi ngựa

Như đã nói ở trên, triệu chứng của hội chứng chùm đuôi ngựa bệnh học rất dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý về xương khớp khác. Các biểu hiện của CES luôn thay đổi về cường độ, có thể tiến triển rất chậm theo thời gian. Tùy theo vị trí, mức độ tổn thương mà bệnh nhân có thể gặp phải hội chứng đuôi ngựa hoàn toàn và không hoàn toàn.

Các triệu chứng do CES gây nên rất khó nhận biết

Thực tế, triệu chứng do CES gây nên thường xuất hiện theo một dải biến thiên, các biểu hiện nặng - nhẹ còn tùy thuộc vào mức độ bị chèn ép cũng như vị trí cụ thể mà các dây thần kinh đang bị chèn ép. Trong đó, dấu hiệu cảnh báo phổ biến nhất là:

  • Vùng thắt lưng đau dữ dội, kém đáp ứng hoặc thậm chí không đáp ứng những loại thuốc giảm đau thông thường.
  • Vùng yên ngựa bị mất cảm giác.
  • Đau một hoặc cả 2 chân, yếu cơ, xuất hiện tình trạng rối loạn mất cảm giác.
  • Chức năng bàng quang bị rối loạn khiến bệnh nhân tiểu không tự chủ.
  • Rối loạn chức năng tình dục.
  • Chân mất phản xạ.

Do mang những triệu chứng tương đối “đại trà” nên CES thường bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác như: Rối loạn thần kinh ngoại biên, đám rối thắt lưng cùng, chèn ép tủy,... Vì vậy, việc tìm gặp bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác là điều cần thiết với mọi người bệnh.

Hội chứng đuôi ngựa nguy hiểm không? Chữa khỏi được không?

CES là tình trạng nguy hiểm, đe dọa trực tiếp khả năng vận động của người bệnh. Ngay cả khi bệnh được điều trị kịp thời cũng có thể gây ra nhiều biến chứng cả về thể chất lẫn tinh thần, không thể lấy lại hoàn toàn chức năng cơ thể như bình thường.

Trong nhiều trường hợp, người bệnh không thể làm việc bình thường do bị đau liên tục, không thể kiểm soát được khả năng đại tiện, tiểu tiện, yếu vận động,... những yếu tố này gây ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng cuộc sống, công việc và sinh hoạt.

Khi không được điều trị, CES có thể gây ra nhiều biến chứng như:

  • Tổn thương bàng quang, đại tràng: Các bó dây thần kinh đuôi ngựa bị chèn ép gây tổn thương nghiêm trọng tới bàng quang, đại tràng và khó có thể phục hồi. Lúc này, bệnh nhân phải “sống chung” với ống thông tiểu, thậm chí là bỉm để kiểm soát tiểu/đại tiện.
  • Rối loạn chức năng cương dương: Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng đời sống tình dục, thậm chí gây liệt dương nếu bệnh diễn biến nặng.
  • Trầm cảm: Do gặp nhiều khó khăn trong đời sống sinh hoạt, không được xã hội và những người xung quanh thông cảm bệnh nhân rất dễ rơi vào trạng thái trầm cảm, mất ngủ dài ngày.

Chẩn đoán hội chứng chùm đuôi ngựa

Việc chẩn đoán hội chứng đuôi ngựa được tiến hành thông qua các triệu chứng mà bệnh nhân cung cấp cho nhân viên y tế. Tùy thuộc vào biểu hiện ở mỗi bệnh nhân mà bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xét nghiệm hình ảnh cùng một số thăm khác. Song về cơ bản, quá trình chẩn đoán và thăm khám sẽ bao gồm:

  • Thăm khám lâm sàng: Nhằm đánh giá sơ bộ chức năng phản xạ, cảm giác, khả năng chuyển động của người bệnh.
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI): Để xác định chính xác mức độ chèn ép, vị trí tổn thương bó dây thần kinh đuôi ngựa do bệnh lý thoát vị đĩa đệm bệnh nhân có thể được yêu cầu chụp MRI. Thông qua hình ảnh về cấu trúc cơ thể, bác sĩ sẽ phân tích hình ảnh tủy sống, các rễ thần kinh cũng như khu vực lân cận.
  • Myelogram: Đây là một trong những phương pháp chụp X-Quang giúp kiểm tra tình trạng tủy sống, các chấn thương và khối u (nếu có).
  • Xét nghiệm máu: Trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể được yêu cầu thực hiện xét nghiệm máu..

Chụp cộng hưởng từ là xét nghiệm hình ảnh phổ biến trong chẩn đoán CES

Điều trị hội chứng chùm đuôi ngựa

Theo các bác sĩ, ngay khi phát hiện bị hội chứng đuôi ngựa bệnh nhân cần được điều trị ngay để không gây áp lực lên dây thần kinh. Thời điểm can thiệp lý tưởng nhất là trong vòng 48 giờ sau khi phát hiệu triệu chứng của CES.

Khi không may mắc phải hội chứng nguy hiểm này, người bệnh có thể tham khảo một số hướng điều trị sau:

Biện pháp xử lý cơn đau tại nhà

Khi các cơn đau của CES xuất hiện ở tay, chân vùng thắt lưng, người bệnh có thể tham khảo một số biện pháp xử lý tại chỗ như:

  • Chườm nóng, chườm lạnh: Dùng túi chườm nóng/lạnh chườm lên vùng xuất hiện cơn đau do CES, chú ý không chườm quá 20 phút để tránh gây bỏng rát da.
  • Xoa bóp: Sử dụng lực của bàn tay tiến hành xoa bóp các vùng tổn thương và đau đớn. Điều này giúp cơ thể ấm lên, giảm đau thắt hiệu quả.
  • Thực hiện các bài tập: Các động tác kéo giãn cột sống, yoga, thậm chí là đi bộ.

Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ mang tính chất tạm thời, không thể thay thế biện pháp phẫu thuật để giải phóng các bó rễ thần kinh khỏi sự chèn ép.

Tây y điều trị hội chứng CES

Việc điều trị CES là vô cùng cần thiết nhằm giảm áp lực cho các dây thần kinh đuôi ngựa. Tùy thuộc vào tình trạng bị chèn ép, nguyên nhân gây hội chứng đuôi ngựa mà bệnh nhân có thể được chỉ định điều trị theo những biện pháp khác nhau. Cụ thể như dưới đây:

Sử dụng các loại thuốc nội khoa

Khi bệnh nhân gặp phải các cơn đau nhức nhưng chưa thể phẫu thuật, bác sĩ có thể kê một số loại thuốc sau:

  • Corticosteroid liều cao: Là nhóm thuốc chỉ được dùng khi có sự kê đơn của bác sĩ, có tác dụng giảm viêm, phù nề do CES.
  • Thuốc kháng sinh: Được sử dụng trong trường hợp bệnh nhân bị nhiễm trùng.
  • Hóa chất xạ/hóa trị: Trường hợp bệnh nhân bị CES do khối u sẽ được chỉ định xạ trị hoặc hóa trị sau khi đã phẫu thuật cắt bỏ khối u.
  • Một số thuốc khác: Thuốc nhuận tràng, giảm đau thần kinh…

Các loại thuốc nội khoa chỉ có tác dụng tạm thời

Sử dụng liệu pháp phục hồi chức năng tình dục

Đa phần các bệnh nhân nam khi bị CES chức năng tình dục sẽ suy giảm đáng kể. Dấu hiệu tiêu biểu nhất là ham muốn, sự thỏa mãn trong chuyện chăn gối không còn.

Trong trường hợp này, bác sĩ sẽ sử dụng nhiều liệu pháp tâm lý hỗ trợ kết hợp với việc dùng thuốc nhằm giúp quý ông vượt qua bệnh tật. Tuy nhiên, đây chỉ là phương pháp tạm thời, không thể thay thế biện pháp điều trị khác. Ngay cả khi đã phẫu thuật giải phóng dây thần kinh khỏi sự chèn ép thì chức năng tình dục của nam giới cũng không thể bình phục hoàn toàn.

Phẫu thuật giải phóng bó dây thần kinh đuôi ngựa

Khi gặp phải hội chứng đuôi ngựa, bệnh nhân nên tiến hành phẫu thuật càng sớm càng tốt để giải phóng bó dây thần kinh khỏi sự chèn ép, ngăn chặn các tổn thương vĩnh viễn. Đồng thời phẫu thuật cũng cải thiện đáng kể tình trạng mất kiểm soát ở bàng quang, ruột cũng như chức năng tình dục (đối với bệnh nhân nam).

Các phẫu thuật phổ biến trong điều trị hội chứng chùm đuôi ngựa gồm:

  • Phẫu thuật loại bỏ gai xương, khối u đang chèn ép bó dây thần kinh đuôi ngựa.
  • Thay đĩa đệm nhân tạo.
  • Chỉnh hình cấu trúc cột sống.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân không thể phục hồi hoàn toàn chức năng. Khả năng phục hồi đến đâu còn phụ thuộc nhiều vào mức độ tổn thương của bệnh nhân. Nếu phẫu thuật thành công, bàng quang và đại tràng có thể mất vài năm để trở về trạng thái bình thường.

Bài thuốc Đông y chữa DỨT ĐIỂM hội chứng đuôi ngựa, NGĂN NGỪA biến chứng bệnh xương khớp

Theo Đông y, hội chứng đuôi ngựa do ngưng trệ khí huyết gây huyết hư, khi bị ngoại tà xâm nhập sẽ gây đau nhức thắt lưng kèm tình trạng rối loạn thần kinh.

Xuất phát từ quan điểm này, Đông y sử dụng các dược liệu tự nhiên nhằm loại bỏ tận gốc căn nguyên của bệnh, hạn chế đau nhức cho bệnh nhân. Đồng thời, các bài thuốc cũng giúp bồi bổ khí huyết, củng cố sức mạnh cơ bắp, giúp máu lưu thông tốt hơn. Tuy nhiên, nếu chỉ áp dụng các bài thuốc Đông y đơn thuần, hiệu quả điều trị sẽ không được như mong muốn. Đặc biệt, thời gian điều trị thường kéo dài khiến nhiều bệnh nhân không thể kiên trì, bỏ thuốc giữa chừng nên việc chữa trị không hiệu quả.

Để tối ưu hiệu quả, người bệnh có thể tham khảo giải pháp ĐẶC TRỊ xương khớp cung cấp bởi Tổ hợp y tế cổ truyền biện chứng Quân Dân 102. Giải pháp này không chỉ tận dụng hiệu quả DỨT ĐIỂM của bài thuốc nam Cốt Vương thần hiệu thang mà còn kết hợp thăm khám bằng y học hiện đại. Trong quá trình điều trị, người bệnh được chỉ định đồng thời vật lý trị liệu nhằm hỗ trợ cải thiện triệu chứng nhanh chóng.

Bài thuốc nam ĐỘC QUYỀN nghiên cứu suốt 10 năm

Bài thuốc CỐT VƯƠNG THẦN HIỆU THANG là thành quả suốt 10 năm nghiên cứu của đội ngũ y bác sĩ Quân Dân 102. Người trực tiếp thực hiện dự án nghiên cứu này là Thầy thuốc ưu tú, BSCKII Lê Phương (Giám đốc chuyên môn bệnh viện) cùng sự hỗ trợ của đội ngũ nhân viên y tế tại Quân Dân 102. Bài thuốc Cốt Vương được xây dựng trên cơ sở phương dược chữa xương khớp thời kháng chiến của các bác sĩ Quân y. Chia sẻ thêm về bài thuốc, bác sĩ Lê Phương cho biết:

ĐỌC THÊM: Bác sĩ Lê Phương - Người thầy thuốc dành 40 năm cuộc đời cho ngành y học cổ truyền

Với cơ chế BỔ CHÍNH KHU TÀ, hoạt chất trong bài thuốc đi sâu vào phủ tạng, nâng cao chính khí từ bên trong, đả thông khí huyết. Khi khí huyết tuần hoàn đều đặn, tình trạng đau nhức cũng thuyên giảm đáng kể, giảm triệu chứng của hội chứng đuôi ngựa rõ rệt.

Vườn dược liệu đạt chuẩn GACP - WHO

Bác sĩ Lê Phương cũng chia sẻ thêm, 100% thành phần bài thuốc đều là thảo dược thiên nhiên, đảm bảo đạt chuẩn GACP - WHO do thu hái trực tiếp từ vườn biệt dược tại Hưng Yên, Hòa Bình, Hà Nội,...Mọi quy trình từ thu hái, chế biến, bảo quản, cấp phát đều được thực hiện nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế. Công nghệ hiện đại cũng được Quân Dân 102 chú trọng áp dụng nhằm ổn định dược tính bài thuốc ở mức cao nhất.

Thực tế, bài thuốc Cốt Vương thần hiệu thang đã được ứng dụng vào điều trị cho người bệnh. Suốt 10 năm áp dụng, bài thuốc cho đáp ứng hiệu quả với HÀNG NGHÌN bệnh nhân, kể cả một số trường hợp đau nhức mãn tính. NSƯT Trần Đức - tên tuổi diễn viên quen mặt trên truyền hình cũng từng là bệnh nhân cũ đã sử dụng bài thuốc Cốt Vương thần hiệu thang.

Chia sẻ về liệu trình điều trị bệnh xương khớp trong vòng 4 tháng, ông cho biết:

Giải pháp điều trị ĐÔNG Y CÓ BIỆN CHỨNG được VTV2 giới thiệu

Không chỉ điều trị hiệu quả với y học cổ truyền, Quân Dân 102 còn kết hợp thăm khám bằng y học hiện đại cho bệnh nhân. Khi đến khám tại đây, người bệnh sẽ được chỉ định khám lâm sàng và cận lâm sàng với Tây y trước. Từ kết quả chẩn đoán hình ảnh (chụp chiếu, siêu âm), xét nghiệm, bác sĩ có thêm cơ sở khoa học đánh giá mức độ diễn tiến của hội chứng đuôi ngựa cũng như nguy cơ gây bệnh xương khớp. Phác đồ điều trị cuối cùng được đưa ra chuẩn xác và bám sát tình trạng thực tế của người bệnh hơn.

ĐỌC THÊM: Quy trình thăm khám ĐÔNG - TÂY Y cho hiệu quả toàn diện, dứt điểm tận gốc

Kết hợp y học hiện đại cho hiệu quả điều trị toàn diện

Trong bản tin ngày 20/10/2020, chương trình VTV2 Chất lượng cuộc sống cũng lựa chọn giải pháp điều trị này giới thiệu đến hàng triệu khán giả trên toàn quốc:

[VTV2 GIỚI THIỆU GIẢI PHÁP XƯƠNG KHỚP ĐÔNG Y CÓ BIỆN CHỨNG]

Xây dựng phác đồ 3 GIAI ĐOẠN cho hiệu quả toàn diện

Nhằm cải thiện hiệu quả điều trị, các bác sĩ Quân Dân 102 tiếp tục nghiên cứu và xây dựng bài thuốc thành phác đồ 3 GIAI ĐOẠN. Mỗi giai đoạn đáp ứng một mục tiêu điều trị riêng, được gia giảm theo tình trạng thực tế của bệnh nhân dựa vào kết quả thăm khám trước đó. Liệu trình điều trị xương khớp tại Quân Dân 102 luôn được xây dựng đáp ứng đầy đủ 3 mục tiêu:

GIẢM TRIỆU CHỨNG - TRIỆT ĐỂ CĂN NGUYÊN - NÂNG CAO SỨC ĐỀ KHÁNG

>>>XEM NGAY: [REVIEW THỰC TẾ] Người bệnh đánh giá về hiệu quả điều trị xương khớp tại Quân Dân 102

Nếu bạn đang gặp các tình trạng đau nhức xương khớp do hội chứng đuôi ngựa hãy nhanh chóng liên hệ:

KHỎI HẲN ĐAU NHỨC - TƯ VẤN HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ

Phòng ngừa hội chứng đuôi ngựa

Hội chứng chùm đuôi ngựa tương đối nguy hiểm, không ai mong muốn mắc phải. Chính vì vậy, việc nhận biết sớm và phòng tránh là vô cùng cần thiết. Để tránh mắc phải CES, mỗi người nên thực hiện các điều sau:

  • Tránh bê vác nặng, ngồi lâu, ngồi sai tư thế để không gặp phải tình trạng thoát vị đĩa đệm đốt sống lưng.
  • Uống đủ nước, tốt nhất nên uống theo nhu cầu của cơ thể.
  • Ăn đủ chất, luôn lựa chọn cá, ngũ cốc, trái cây tươi, thực phẩm giàu vitamin D cho thực đơn hằng ngày. Ưu tiên lựa chọn những thực phẩm có chất nhớt như mồng tơi, rau đay… để tăng cường dịch nhầy cho xương khớp.
  • Nói KHÔNG với rượu bia, các loại đồ uống có ga, thuốc lá…
  • Thường xuyên luyện tập thể thao, tham gia vận động mỗi ngày để tăng cường sức khỏe xương khớp.
  • Chủ động kiểm tra sức khỏe xương khớp để kịp thời có can thiệp nếu phát hiện sớm.

Dưới góc độ y học, hội chứng đuôi ngựa là bệnh mãn tính. Do vậy, nếu không may mắc phải, người bệnh chỉ còn cách “sống chung” với các triệu chứng, thay đổi thói quen để thích ứng với chúng. Do vậy, hãy chủ động xây dựng lối sống khoa học, chia sẻ với người thân trong gia đình để được hỗ trợ tối đa, dần cải thiện chất lượng cuộc sống theo chiều hướng tốt nhất.

Gửi câu hỏi tư vấn

Theo: Chuyenkhoaxuongkhop