Khô khớp: Vì sao bị? Mức độ nguy hiểm và cách xử lý thế nào?

Bac si do minh tuan
BS. Đỗ Minh Tuấn
đã đăng
19/11/2020

Khô khớp khiến người bệnh không chỉ đau nhức mà còn khó vận động. Tình trạng này nguy hiểm ra sao nếu không được điều trị sớm? Cùng tìm hiểu những kiến thức căn bản cần biết về hiện tượng này với chuyên gia để có hướng khắc phục sớm nhất.

Khô khớp là bệnh gì và những chia sẻ hữu ích từ chuyên gia
Khô khớp là bệnh gì và những chia sẻ hữu ích từ chuyên gia

Khô khớp là gì? Vị trí dễ bị

Khô khớp là vấn đề của sụn khớp bị tổn thương, có đặc trưng là khi vận động phát ra tiếng kêu từ bên trong. Kèm theo đó là cảm giác đau nhức, vận động của khớp khó khăn hơn. Bản chất của hiện tượng nằm ở chỗ dịch khớp tiết ra ít đi hoặc mất tạm thời nên gây tổn thương. Những vị trí dễ bị khô khớp nhất bao gồm:

  • Khớp vai
  • Khớp đầu gối

Tổn thương ở khớp do giảm tiết dịch có thể là đầu khớp bị bào mòn, sụn khớp không trơn tru do thiếu hụt dinh dưỡng… Càng để lâu thì phần sụn càng trở nên thô ráo, mỏng và sần sùi. Cùng với đó là biểu hiện bong tróc, nứt ở bên trong mà chúng ta không thể tự nhìn thấy được. 

Ở vào giai đoạn nặng, khô khớp gây sưng viêm, cứng… làm lệch trục và cứng khớp. Nếu không xử lý được, bệnh nhân phải đối mặt với khả năng tàn phế mãi mãi.

Cùng bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Lan (bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương) tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng, trị khô khớp sau đây.

Nguyên nhân bị khô khớp

Chia sẻ về nguyên nhân dẫn đến hiện tượng khô khớp, bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Lan cho biết bệnh này chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, trong đó phải kể đến:

  • Vấn đề tuổi tác: Khô khớp cũng hình thành trong quá trình cơ thể lão hóa. Vì thế, cùng với sự già đi của đời người, các mô sụn cũng yếu dần, dịch khớp ít được sản sinh hơn. Đó là nguyên nhân khô khớp tự nhiên. Còn ở người trẻ, một trong các yếu tố dẫn đến bệnh là do hệ xương phát triển không đều.
  • Thoái hóa khớp: Thoái hóa khớp cũng liên quan nhiều đến tuổi tác, tuy nhiên không phải đến khi già người ta mới mắc phải. Khi bị bệnh này, sụn khớp cũng bị bào mòn và tổn thương nhiều hơn nên dịch khớp ít được tiết ra.
  • Vận động sai tư thế: Tổn thương ở sụn khớp rất dễ xuất hiện trong quá trình bạn vận động sai cách. Tình trạng này càng xảy ra nhiều thì sự bào mòn và khô cứng càng diễn ra nhanh hơn.
  • Chấn thương: Đây là yếu tố khách quan, xảy đến bất chợt trong quá trình làm việc, đi lại. Mọi tai nạn làm cơ thể bị thương tổn và ảnh hưởng đến khớp đều làm chức năng hệ xương giảm đi. Theo đó bệnh khô xương khớp cũng dễ hình thành.
  • Béo phì: Không chỉ ảnh hưởng bởi các tác động ngoại lực, áp lực từ chính cơ thể cũng khiến khớp bị bào mòn. Cân nặng khi béo lên đè nén vào hệ xương cũng làm khớp khó cử động, khô cứng.
  • Vôi hóa ổ khớp: Tình trạng này xuất hiện do sự lắng đọng canxi, nó khiến sụn khớp bị biến đổi cấu trúc, cản trở sự vận động, hạn chế dịch khớp bôi trơn trong quá trình di chuyển.
  • Lệch khớp: Nếu bạn chuyển động quá mức làm cơ bị co giãn mạnh, khớp có thể bị sai lệch, bất thường. Quá trình này khiến cho tình trạng khô cứng xảy ra và gây suy giảm chức năng khớp.
  • Viêm khớp vảy nến: Người bệnh viêm khớp vảy nến thường xuyên có tổn thương bên trong do rối loạn hệ miễn dịch. Điều này ảnh hưởng ít nhiều đến dịch khớp và khả năng hoạt dịch.
  • Chứng thống phong (gout): Xuất hiện do sự tích tụ quá nhiều axit uric trong máu và xương. Không chỉ gây khô cứng, gout còn khiến bệnh nhân đau đớn và sưng đỏ bên ngoài.
Có rất nhiều bệnh ở xương khớp là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này
Có rất nhiều bệnh ở xương khớp là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này

Ngoài ra, chế độ ăn uống, sinh hoạt cũng tác động không nhỏ đến hiện tượng khô ở khớp. Người bệnh nên cảnh giác, để ý kỹ các biểu hiện của bệnh để xử lý sớm.

Triệu chứng khớp bị khô

Biểu hiện khô khớp thay đổi theo thời gian. Cụ thể, khi mới khởi phát thì người bệnh chỉ bị đau nhẹ lúc cử động. Nhưng càng về sau thì cơn đau càng tăng và xuất hiện nhiều hơn khi đi lại, chạy nhảy hay làm việc. Cụ thể như sau:

  • Có tiếng kêu khi chuyển động khớp: Trong khi thực hiện co duỗi, gấp khớp bạn đều có nghe thấy có tiếng lạo xạo ở trong. Đây là triệu chứng dễ nhận biết, phản ánh tình trạng khớp không đủ dịch bôi trơn để làm việc. Quá trình chuyển động khớp đang có ma sát mạnh.
  • Đau nhức khớp: Bên cạnh biểu hiện chính là khô, thiếu dịch thì người bệnh còn bị đau nhức. Cơn đau ban đầu chỉ thoáng qua nhưng về sau thì ngày càng nặng và hay xuất hiện hơn.
  • Khó vận động: Thiếu dịch, tăng ma sát và đau nhức khiến cho người bệnh khó khăn trong việc vận động. Điều này đồng thời phản ánh về nguy cơ teo, yếu cơ.
  • Cứng khớp: Khi dịch nhờn không đủ hoặc hoàn toàn ngừng tiết ra, đầu khớp sẽ mất chất bôi trơn. Lúc này khớp bị cứng, đặc biệt là về sáng sớm. Do đó sau khi thức dậy thường khó vận động, đi lại, đứng ngồi đều bị cản trở.

Mỗi dấu hiệu của bệnh nêu trên có thể là cơ sở để đánh giá giai đoạn bệnh của bạn. Tuy nhiên, để biết chính xác tình trạng, cần đến cơ sở y tế kiểm tra, tránh để lâu ngày khiến bệnh tệ hơn.

Khô khớp nguy hiểm không? Cách chẩn đoán

Theo các chuyên gia, bản thân bệnh khô khớp không thực sự nguy hiểm. Thế nhưng biến chứng của chúng xảy ra khi không được điều trị kịp thời là khá nặng. 

Đây là bệnh không thực sự nguy hiểm nhưng biến chứng của nó cần được để ý
Đây là bệnh không thực sự nguy hiểm nhưng biến chứng của nó cần được để ý

Nếu khô khớp trong thời gian dài, phần sụn bị bào mòn sẽ để lộ đầu xương. Lúc này mỗi vận động dù là nhẹ cũng khiến 2 đầu khớp cọ vào nhau. Lực ma sát đó tạo ra cơn đau đớn vô cùng khó chịu và kéo dài, không tự hết được.

Ở giai đoạn nặng của bệnh, khớp bị biến dạng nhiều sẽ gây teo cơ, đặc biệt là đối với khớp gối. Khi cơ đùi, cẳng chân bị teo thường kèm theo hiện tượng cong vẹo quanh gối, cơ thể do đó bị mất cân đối. Việc đi lại lúc đó có khả năng khiến bệnh nhân bị tập tễnh hoặc ngã.

Một biến chứng nặng nề nhất được nhắc đến ở người bệnh này là liệt khớp. Nếu bệnh nhân khó vận động do cứng khớp mà không được xử lý thì cuối cùng sẽ gây bại liệt. Khả năng phục hồi khi đó là rất thấp, hầu như không có.

Bên cạnh đó, khô khớp cũng ảnh hưởng đến hệ thống dây thần kinh, điển hình là gây bệnh đau dây thần kinh tọa. Trong đó đoạn chạy từ cuối cột sống đến gót chân bị tác động nhiều nhất. Đây cũng chính là lý do làm cho bệnh nhân teo cơ và bại liệt. 

Cách chẩn đoán

Ngay khi phát hiện những triệu chứng đầu tiên của bệnh, bạn cần được bác sĩ tư vấn, kiểm tra. Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ tìm hiểu về triệu chứng bệnh, test phản ứng tại chỗ. Nếu nghi ngờ có tiếng kêu trong khớp, bác sĩ sẽ cùng bạn làm một số xét nghiệm lâm sàng.

Hầu hết người bệnh đều phải tiến hành chụp X-Quang hoặc những phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác để làm rõ tổn thương trong cấu trúc xương. Đây là cơ sở để kết luận về mức độ khô khớp, từ đó tìm phương án điều trị.

Cách chữa trị khô khớp

Điều trị khô khớp không phải không có cách, tuy nhiêu mỗi biện pháp lại đem lại hiệu quả khác nhau. Quan trọng là bệnh nhân cần cân nhắc, chọn áp dụng đúng phác đồ vào thời điểm nào. Nó quyết định phần lớn tính phù hợp, an toàn và công hiệu.

Chữa khô khớp tại nhà

Chữa bệnh khô khớp tại nhà là cách dùng mẹo dân gian để cải thiện các triệu chứng do bệnh gây ra. Một số vị thuốc và cách làm cụ thể được cho là hiệu quả sau đây bạn nên tham khảo.

Lá ngải có chứa nhiều tinh chất giảm đau, kháng viêm, hỗ trợ hoạt dịch khớp
Lá ngải có chứa nhiều tinh chất giảm đau, kháng viêm, hỗ trợ hoạt dịch khớp

Chữa bằng lá ngải

Trị khô khớp tại nhà theo dân gian có thể dùng lá ngải để giảm đau, tăng cường khí huyết. Mặc dù cách làm rất đơn giản nhưng hiệu quả trị bệnh của mẹo này là khá rõ rệt. Các nhà khoa học cho biết trong ngải cứu có chứa nhiều axit amin góp phần vào việc giảm đau và điều hòa dịch khớp. Đó là cơ sở để chúng ta tin tưởng rằng dược liệu này thực sự bảo vệ và hỗ trợ chữa lành hiện tượng khô cứng khớp.

Cách thực hiện:

  • Dùng 300g lá ngải tươi, phần còn non hoặc bánh tẻ.
  • Kết hợp với 2 thìa mật ong nguyên chất tự nhiên.
  • Đem rửa lá ngải sạch, để ráo nước rồi giã để lấy nước cốt.
  • Pha phần nước này với mật ong, khuấy đều để uống sau bữa sáng.
  • Lặp lại như vậy vào bữa tối và những ngày tiếp theo.

Dùng dây đau xương

Dây đau xương hay còn gọi là Khoan cân đằng mọc khá nhiều ở các vùng miền núi nước ta và Trung Quốc. Các tài liệu Y học cổ truyền đây là loại thảo dược giúp cho gân cốt được thư giãn, khỏe mạnh. Dân gian từ lâu đã biết dùng vị này để chữa bệnh ở xương khớp, gồm cả tình trạng khô cứng. Gần đây khoa học đã tìm ra các alkaloid và Dinorditerpen Glucosid trong đó. Các chất này chính là thành phần giảm đau, kháng viêm và bảo vệ bao khớp, giảm khô...

Cách thực hiện:

  • Để trị bệnh khô khớp bằng dây đau xương dân gian dùng khoảng 1 nắm lá cây này cùng rượu gạo.
  • Rửa sạch lá đau xương, chờ róc nước rồi đem giã ra.
  • Đổ rượu vào khuấy đều lên rồi lọc lấy nước uống.
  • Phần bã không bỏ mà tận dụng, cho vào miếng vải mềm, bọc lại rồi đắp lên khớp khô.

Chữa bằng lá chó đẻ

Cũng là một mẹo dùng trong dân gian khá hay, lá chó đẻ đến nay vẫn được nhiều người chọn để trị khô khớp. Đông y cho rằng vị thuốc này giúp giảm đau, tê bì cho người bệnh xương khớp rất tốt. Đồng thời còn giải độc và sát trùng hiệu quả nên có thể ngừa bệnh liên quan.

Cách thực hiện:

Chọn những lá chó đẻ bánh tẻ, không sâu bệnh đem làm sạch và phơi khô.

Dùng khoảng 30g lá này đun với 1 lít rượu gạo.

Sau đó đổ hỗn hợp thu được vào khăn sạch và chườm trực tiếp lên vị trí đau.

Với mỗi cách làm trên, bạn đều cần phải kiên trì nhiều ngày thì mới giảm được khô khớp. Nếu không có lá ngải, dây đau xương hay cây chó đẻ, bạn còn có thể dùng lá lốt, cỏ lài, nghệ hay cây gối hạc, củ gừng… T

Chữa bằng Đông y

Trị khô cứng xương khớp bằng thảo dược một cách bài bản hơn là dùng bài thuốc Đông y. Dựa trên những đặc điểm của bệnh, thầy thuốc sẽ chỉ ra nguyên nhân khô khớp và cách trị cụ thể.

Bài thuốc số 1

Thuốc này lấy cây thiên niên kiện làm vị dược liệu chính. Thảo dược này đem lại hiệu quả bồi bổ cho gân cốt, đồng thời chống viêm và giảm cảm giác đau cho người bệnh.

Một số vị thảo dược thường dùng trong điều trị bệnh xương khớp, giúp tăng hoạt dịch
Một số vị thảo dược thường dùng trong điều trị bệnh xương khớp, giúp tăng hoạt dịch

Liều lượng các vị:

  • Thiên niên kiện cần dùng 10g khô.
  • Kết hợp với lượng tương đương mỗi loại thương nhĩ tử và lá ngải.
  • Thêm vào đó 20g thổ phục linh cùng lượng tương ứng cây hy thiêm.
  • Cuối cùng cho vào 40g rễ cỏ xước khô cắt khúc.
  • Đem thái mỏng các dược liệu còn lại rồi rửa sạch và sắc với 1 lít nước.
  • Chú ý để lửa nhỏ cho nước cạn dần đến khi còn ⅓ thì tắt, chắt ra uống ấm sau ăn.

Bài thuốc số 2

Bài thuốc này dùng huyết đằng làm vị chủ đạo. Thảo dược này đắng chát nhưng giảm đau và trừ tê nhức gân cốt rất tốt. Thêm vào đó nó còn giải độc, tăng cường khả năng hoạt huyết và cải thiện khả năng di chuyển.

Liều lượng các vị:

  • Cây huyết đằng cần dùng 30g khô.
  • Kết hợp thêm 20g rễ cỏ xước cùng lượng tương ứng các thảo dược lông cu li, cốt toái bổ.
  • Bổ sung vào 6g thiên niên kiện và khoảng 4g bạch chỉ.
  • Rửa sạch số thuốc này rồi cho vào ấm, thêm nước đun thật kỹ.
  • Đến khi nước cạn đi ⅔ thì tắt bếp để chắt cho bệnh nhân uống ấm.

Lưu ý: Bài thuốc số 1 và 2 không dùng cho phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú. Bên cạnh đó, nếu bạn đã uống nhiều ngày liên tục, nên tạm ngưng rồi dùng tiếp, tránh để bị táo bón, khô họng.

Nhất Nam cốt vương thang chữa khô khớp

Nhất nam cốt vương thang là bài thuốc cổ truyền được dùng trong điều trị nhiều bệnh ở xương. Nhận thấy công dụng của thuốc, nhiều bác sĩ đã nghiên cứu sâu và phân tích, gia giảm lại để có được hiệu quả tối ưu nhất. Theo đó, trong Nhất nam cốt vương thang chứa nhiều thành phần bảo vệ xương, sụn, ngừa giảm tiết dịch hoạt ở khớp. Do vậy, nó được cho là có tác dụng tốt đối với người bị khô khớp.

Liều lượng các vị:

  • Kết hợp các vị như cây diếp dại, nụ hồng, hoa kim ngân và một số thảo dược khác.
  • Mỗi dược liệu được gia giảm liều lượng tùy thuộc vào biểu hiện bệnh cụ thể và mục đích sử dụng.

Công dụng chính:

  • Thuốc này giúp chống viêm, điều hòa dịch khớp, giảm đau, sát trùng và ngừa thoái hóa ở xương.
  • Đồng thời tăng khả năng bôi trơn và hỗ trợ vận động của khớp, bảo vệ xương khỏi bị hàn khí xâm nhập…
Cần gia giảm liều lượng thảo dược phù hợp với người bệnh thì hiệu quả đạt được mới cao
Cần gia giảm liều lượng thảo dược phù hợp với người bệnh thì hiệu quả đạt được mới cao

Sau khi thăm khám, bác sĩ sẽ bào chế thuốc sẵn cho người bệnh dựa trên biểu hiện cụ thể. Vì vậy, việc chữa trị trở nên đơn giản, hiệu quả và an toàn hơn.

Chữa khô khớp theo Tây y

Ngày nay, việc chữa bệnh bằng phương pháp hiện đại là lựa chọn phổ biến nhất. Trong đó, đối với vấn đề ở xương khớp thì có 2 cách điều trị chính là dùng thuốc hoặc phẫu thuật. 

Thuốc Tây được dùng cho những trường hợp khô khớp không quá phức tạp. Cụ thể có một số loại hay được sử dụng là thuốc chống thoái hóa xương khớp, loại cung cấp collagen, glucosamin và một số axit tốt cho dịch khớp dùng ở dạng tiêm. Người ta thường tiêm axit hyaluronic vào trong khớp để bôi trơn và giảm ma sát khi các sụn bị bào mòn. Cách làm này giúp giảm đau do khô khớp rất nhanh nhưng sau mỗi 6 tháng đến 1 năm thì hết tác dụng. Vì vậy, người bệnh buộc phải có sự lệ thuộc nhất định vào chúng.

Nhằm gia tăng hiệu quả điều trị và giảm lệ thuộc vào thuốc Tây, người ta đã chỉ ra một số bài tập vật lý trị liệu để hỗ trợ cải thiện bệnh. Đó là những phương pháp tập luyện nhẹ nhàng tại nhà để kích thích sản sinh dịch khớp.

Phẫu thuật là giải pháp cuối cùng, chỉ áp dụng khi người bệnh khô khớp không có thuốc chữa khỏi
Phẫu thuật là giải pháp cuối cùng, chỉ áp dụng khi người bệnh khô khớp không có thuốc chữa khỏi

Với những trường hợp khô cứng khớp không điều trị nội khoa thành công, bác sĩ buộc phải xem xét phẫu thuật. Phẫu thuật mổ khớp tiến hành khi bệnh nhân không hoặc khó đi lại, sụn khớp bị bào mòn quá nhiều. Cho hiệu quả cao nhưng mổ khớp thay thế, ghép sụn… có tính rủi ro cao và rất tốn kém. Vì vậy, đây không phải là cách làm được khuyến nghị cho nhiều người.

Khô khớp nên ăn gì? Cách phòng ngừa hiệu quả

Bị thiếu dịch hoạt khớp có thể do những thiếu sót trong chế độ ăn hàng ngày. Vậy khô khớp nên ăn gì và kiêng gì thì tốt? Dưới đây là một số lưu ý về chế độ ăn dành cho người bị bệnh này mà chuyên gia cho rằng có thể giúp cải thiện triệu chứng.

Những thực phẩm nên ăn

Người bị khô cứng ở các khớp xương cần bổ sung cho cơ thể mỗi ngày các chất:

  • Omega 3 có trong nhiều loại cá biển và cả rau, củ. Nó đem lại hiệu quả giảm đau, khô và chống viêm.
  • Chất chống oxy hóa có trong các loại ngũ cốc, bao gồm cả vitamin và khoáng chất. Chúng giúp bạn ngăn cản tiến trình lão hóa, tăng sức đề kháng cho khớp xương. 
  • Vitamin D và canxi có trong các loại sữa và chế phẩm. Đây là nguồn dưỡng chất rất quan trọng để bảo vệ cấu trúc xương, bảo đảm chức năng khớp.
  • Bên cạnh đó cần ăn nhiều loại rau chứa chất nhờn tự nhiên như đậu bắp, mồng tơi hay rau đay. Những chất nhờn này rất quan trọng đối với dịch khớp, hỗ trợ cho bộ phận này hoạt động trơn tru hơn.

Đồng thời cần sử dụng đủ nước mỗi ngày, đặc biệt là những người thường vận động mạnh. Thiếu nước ảnh hưởng đến mọi hoạt động của cơ thể, bao gồm cả khả năng hoạt dịch. Do đó, khi không được cấp đủ dưỡng chất này, bạn cũng dễ gặp rủi ro khi vận động. Nhằm đưa nước đến các khớp xương nhanh hơn, bạn nên chọn uống nước lọc hoặc nước kiềm tính.

Thực phẩm cần kiêng

Không ngừng bổ sung dưỡng chất quan trọng là rất cần thiết. Nhưng bạn cũng đừng quên tránh những loại thực phẩm gây hại cho khớp xương. Cụ thể là:

  • Những món chiên nhiều dầu hay xào nấu, nướng.
  • Các loại món ăn có tẩm ướp nhiều đường, muối, gia vị cay nóng như ớt, tiêu...
  • Tránh ăn thịt nguội, khoai tây chiên hay các đồ làm sẵn khác như xúc xích, lạp xưởng…
  • Không sử dụng măng ngâm, hành muối hay dưa, cà muối dễ tạo axit dư. 
  • Cần tránh sử dụng cà phê cùng các thức uống có cồn như rượu, bia và cả nước có ga. Đây đều là những chất làm giảm canxi trong xương, kích thích viêm ở vùng khớp tổn thương và gây hại cho khớp.
  • Loại bỏ các thực phẩm chứa nhiều cholesterol và nội tạng động vật ra khỏi thực đơn hàng ngày.
  • Hạn chế ăn quá nhiều đạm bằng cách chỉ sử dụng ít hải sản, thịt đỏ hay nấm.
Sữa là một trong những thực phẩm làm tăng hoạt dịch khớp không phải ai cũng biết
Sữa là một trong những thực phẩm làm tăng hoạt dịch khớp không phải ai cũng biết

Cách phòng ngừa khô khớp bằng điều chỉnh sinh hoạt

Bên cạnh việc xây dựng chế độ ăn hợp lý, người bệnh khô khớp còn cần biết điều chỉnh sinh hoạt:

  • Nghỉ ngơi xen kẽ với quá trình lao động, vận động để dịch khớp và phần sụn được tái tạo. 
  • Nếu khớp đang bị đau, đặc biệt là phát ra tiếng kêu thì chỉ nên vận động nhẹ nhàng.
  • Không nên ngồi quá lâu một chỗ mà cần tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày. Điều này nhằm bảo vệ chức năng và củng cố của khớp. Bạn chỉ nên đi hoặc chạy bộ, đạp xe… khoảng 30 phút mỗi ngày.
  • Không ngồi xổm hoặc mang vác nặng, đi lên xuống cầu thang liên tục hoặc bẻ khớp nhiều.
  • Nhân viên văn phòng nên vươn người hoặc co duỗi chân tay sau một thời gian ngồi một chỗ.
  • Mặc đủ ấm trong những ngày lạnh, đặc biệt là phải đeo găng tay, tất chân để bảo vệ các khớp ngón, bàn và cổ tay chân.
  • Tránh với cao, vặn người mạnh hoặc bước quá sải chân khiến cho khớp chuyển động quá mạnh và tổn thương.
  • Giữ cho cơ thể luôn ở mức cân nặng hợp lý để các khớp giảm bớt áp lực, giảm nguy cơ khô khớp.
  • Nếu phát hiện có tiếng kêu khục khặc trong khi vận động khớp, kèm theo đó là một số dấu hiệu khác của bệnh, bạn cần đi khám bác sĩ ngay.

Khô khớp tuy không nguy hiểm nhưng có thể mang lại nhiều ảnh hưởng đến cuộc sống, sinh hoạt. Đặc biệt, những biến chứng sau cùng của nó là thực sự nguy hiểm. Vì vậy, bạn nên chủ động tìm hiểu, phòng vừa chữa bệnh từ sớm bằng những việc làm nhỏ nhất mỗi ngày.